Als we meer willen weten over de mensen die men 'heksen'
noemde, moeten we zoeken bij schrijvers die wilden dat zij werden
vervolgd. Deze schrijvers hadden hun informatie zelf weer uit de
bekentenissen van de heksen zelf. Het grote nadeel daarbij is dat bijna
alle bekentenissen werden verkregen door de mensen te martelen. Om mensen
te dwingen om te bekennen wat zij als heks hadden gedaan, paste men
martelingen toe. Vrijwel alle bekentenissen kwamen op hetzelfde neer. De
heksen gaven toe dat ze een verbond met de duivel hadden gesloten. In ruil
daarvoor kregen ze op aarde een bepaalde macht. De macht van de heksen
kwam dus van de duivel en kon dus nooit voor goede dingen gebruikt worden.
Toch nam in de loop van de jaren erna de tegenstand tegen de vervolgingen
langzaam maar zeker toe. Nederland was het eerste land waar de
vervolgingen ophielden.
Als we naar het verloop van de vervolgingen kijken, dan zien we dat de
grootste vervolgingen plaatsvonden tussen 1600 en 1650. Daarna werden ze
steeds minder. Na 1700 werd er bijna geen heks meer verbrand. Hoe kwam
dat?
Daarvoor zijn er drie verklaringen:
1. De vervolgingen werden vaak georganiseerd in streken waar de bevolking
in opstand dreigde te komen tegen een koning of vorst. Als die eenmaal
weer echt de baas was, hielden de vervolgingen op.
2. Door de ontwikkelingen in de wetenschap werden de mensen minder
bijgelovig. Het geloof in heksen als aanhangers van de duivel werd minder.
3. De godsdienstoorlogen waren afgelopen. Elk land had nu zijn eigen
godsdienst. Daar veranderde weinig meer aan.
Vooroordelen heden
Tegenwoordig worden vooroordelen tegenover heksen niet zozeer op een
ingrijpende en kwetsende manier geuit als in het verleden met
brandstapels, maar ze zijn er nog wel. Deze onjuiste ideeën ontstaan vaak
doordat mensen niet veel over hekserij weten, behalve wat films en series
als Harry Potter en Charmed hen vertellen. Zo denkt men vaak dat iemand
die zichzelf als heks beschrijft, door het opzeggen van spreuken
bijvoorbeeld de tijd kan terugdraaien of met behulp van voodoo de
gezondheid van andere mensen kan beïnvloeden, om nog niet te spreken over
het cliché van de kikker. Men is zich er simpelweg niet van bewust dat
Wicca of welke andere vorm van hekserij dan ook, een religie is.
Vooroordelen over heksen zijn veelal gegroeid uit het verleden, toen
mensen beschuldigd werden van het aanbidden van de duivel door feiten als
het genezen van mensen met behulp van kruiden. Door de invloed van vooral
het Christendom op onschuldige levenswijzen van mensen heeft het woord
‘heks’ een vieze bijsmaak gekregen en wordt ook tegenwoordig hekserij maar
al te vaak in één adem genoemd met ‘de duivel’. Satanisme en hekserij
worden veel door elkaar gehaald en iemand die bijvoorbeeld een pentagram
draagt, ziet men al gauw als iemand die de duivel aanbidt, hoe ouderwets
die gedachte ook lijkt. Wat hier ook een rol speelt, is het beeld van
mensen die men ‘gothic’ noemt. Omdat gothics of wavers zich vaak met
hekserij bezighouden (dit is natuurlijk niet altijd zo en het is ook niet
zo dat alleen gothics heksen zijn) en over deze mensen al genoeg
vooroordelen bestaan, wordt hekserij meestal als een donkere bezigheid
gezien. Dit is natuurlijk evenmin waar als de opvatting dat alle gothics
depressief zijn.
Als iemand zegt ,,Ik ben een heks,” krijgt hij of zij eerder kritiek en
waarschuwingen dan wanneer hij of zij bijvoorbeeld zegt ,,Ik ben
Christen.” Men denkt bij het woord heks aan mensen die misschien al
depressief zijn en alleen maar bezig zijn met onaardse dingen en daardoor
steeds verder wegzakken van het ‘lieve, aardse’ leven in een
fantasiewereld waarbij het paranormale een belangrijke rol speelt.
Natuurlijk is dit een even grote onzin als het verband met de duivel.
Waarschijnlijk is het aantal Joden of Christenen of Moslims dat te ver
wegzakt in hun religie groter dan het aantal heksen dat dit overkomt. Een
heks hoeft niet persé iemand te zijn die zich met paranormale zaken
bezighoudt. Dit is vaak het geval, maar over deze kwestie geldt hetzelfde
als voor de hekserij op zich; Men weet er niet veel vanaf. Het niet-weten
van de échte kern van hekserij (hier wordt de religie hekserij bedoeld,
niet de ‘craft’ die net zo goed door Christenen of Moslims kan worden
beoefend) is dus een belangrijke oorzaak van de meeste vooroordelen. Weer
een oorzak van dit niet-weten is waarschijnlijk het verleden, waarbij
hekserij, in alle vormen, door verschillende andere groepen in de
maatschappij, ver weg werd gedrukt. Men was waarschijnlijk bang dat het
aantal heksen te groot zou worden en hierdoor machthebbers op het gebied
van geloof (vooral het Christendom, de voornaamste religie) hun invloed op
de burgers zouden verliezen. Door deze pogingen tot vermindering van de
groep heksen, waardoor het beoefenen van hekserij een steeds grotere taboe
werd, durfden heksen hun geloof niet meer in het openbaar te uiten. Door
dit alles heeft men nog steeds het idee dat het aantal heksen klein is en
slechts enkele ‘buitenbeentjes van de samenleving’ betreft. De waarheid is
echter dat het aantal heksen enorm groeit en in gelukkigheid hun religie
beoefent. Kijk maar eens om je heen; Hoeveel kinderen lopen er op school
met een pentagramketting rond? Misschien let je er nu meer op en besef je,
ook dankzij deze website, dat er achter zo’n teken van religie meer
schuilt dan bezemstelen, kikkers, duivels en donkere gedachten…
Vooroordelen toekomst
In de toekomst zullen mensen waarschijnlijk meer dingen gaan respecteren.
Dus ook het bovennatuurlijke en hekserij. Veel mensen interesseren zich nu
al voor deze onderwerpen. Maar dit zal steeds meer komen. Door deze
interesse gaan veel vooroordelen verdwijnen doordat mensen meer met
hekserij te maken krijgen. Men zal gaan beseffen wat een heks nu eigenlijk
is. Zeker zullen er vooroordelen blijven. Zeker als je vanuit het geloof
kijkt. Want hekserij zal nooit helemaal als geloof geaccepteerd worden.
Tenminste voorlopig nog niet.
Ook als hekserij als religie aanvaardt wordt zullen er vooroordelen
blijven. Want je hebt bij een religie natuurlijk niet alleen aanhangers.
De mensen die niet aan hekserij gekloven zullen er altijd hun vooroordelen
over hebben. Want deze mensen willen natuurlijk een eigen geloof als het
beste zien. Daarom ontstaan vooroordelen tegenover andere geloven.
Waarschijnlijk zal hekserij op den duur minder als een soort
“vijandelijke” religie van de duivel tegenover het christendom komen te
staan. Mensen zullen beter gaan begrijpen wat hekserij inhoud en daardoor
verdragen met de duivel etc meer en meer als onzin gaan beschouwen.
In de toekomst gaan mensen meer dingen accepteren, ook als ze deze niet
begrijpen. Hierdoor zal de ,,Ik ben een heks,” minder ongewoon worden als
het tot nu toe is.
Kortom hekserij, als religie of niet, zal steeds meer voorkomen doordat
mensen ervoor uit durven te komen. Welke vooroordelen er in de toekomst
zullen bestaan weten wij natuurlijk niet. Maar dat het er minder zullen
zijn in wel zeker.
|