Vooroordelen

Heksenvervolgingen in de Middeleeuwen
Heksenvervolgingen kwamen al lang geleden voor. Mensen werden beschuldigd van kwaad doen door middel van tovenarij. Dat betekende dat ze door middel van toverkunst andere mensen ziek maakten of zelfs doodden. Ze zouden ook dieren kunnen doden en oogsten doen mislukken. Vaak werden die mensen ook beschuldigd van het feit dat ze een verkeerd idee hadden van het christelijke geloof.
Het was het eerst zo dat men moest bewijzen dat iemand een Heks was voordat ze deze konden vervolgen en berechten. Later was het zo dat ze hen met allerlei middelen mochten dwingen om te bekennen. Het was toegestaan om door verschrikkelijke martelingen Heksen te laten bekennen en ze dan te vermoorden. Vele honderdduizenden vrouwen, vooral oude vrouwen, werden verdronken, opgehangen of op de brandstapel verbrand.
In 1468 verklaarde de katholieke kerk dat hekserij een 'buitengewone misdaad' was. Daardoor konden tijdens een rechtszaak alle regels die normaal golden opzij worden gezet. Dat betekende bijvoorbeeld dat alleen het bewijs dat iemand schuldig maakte kon worden toegelaten. Pijnigen of martelen om bekentenissen af te dwingen was niet alleen toegestaan, maar werd zelfs aangemoedigd.
Was er dan helemaal geen tegenstand tegen het vervolgen van allerlei weerloze en onschuldige mensen? Natuurlijk wel. Maar in het begin waren de vervolgers zo machtig dat ze iedereen die tegen de heksenvervolging was ook verdacht maakten. Als iemand bijvoorbeeld tijdens een rechtszaak beweerde dat de beschuldigde onschuldig was, dan liep die persoon zelf ook de kans om als heks op de brandstapel te eindigen.
   
Als we meer willen weten over de mensen die men 'heksen' noemde, moeten we zoeken bij schrijvers die wilden dat zij werden vervolgd. Deze schrijvers hadden hun informatie zelf weer uit de bekentenissen van de heksen zelf. Het grote nadeel daarbij is dat bijna alle bekentenissen werden verkregen door de mensen te martelen. Om mensen te dwingen om te bekennen wat zij als heks hadden gedaan, paste men martelingen toe. Vrijwel alle bekentenissen kwamen op hetzelfde neer. De heksen gaven toe dat ze een verbond met de duivel hadden gesloten. In ruil daarvoor kregen ze op aarde een bepaalde macht. De macht van de heksen kwam dus van de duivel en kon dus nooit voor goede dingen gebruikt worden.
Toch nam in de loop van de jaren erna de tegenstand tegen de vervolgingen langzaam maar zeker toe. Nederland was het eerste land waar de vervolgingen ophielden.

Als we naar het verloop van de vervolgingen kijken, dan zien we dat de grootste vervolgingen plaatsvonden tussen 1600 en 1650. Daarna werden ze steeds minder. Na 1700 werd er bijna geen heks meer verbrand. Hoe kwam dat?
Daarvoor zijn er drie verklaringen:
1. De vervolgingen werden vaak georganiseerd in streken waar de bevolking in opstand dreigde te komen tegen een koning of vorst. Als die eenmaal weer echt de baas was, hielden de vervolgingen op.
2. Door de ontwikkelingen in de wetenschap werden de mensen minder bijgelovig. Het geloof in heksen als aanhangers van de duivel werd minder.
3. De godsdienstoorlogen waren afgelopen. Elk land had nu zijn eigen godsdienst. Daar veranderde weinig meer aan.

Vooroordelen heden


Tegenwoordig worden vooroordelen tegenover heksen niet zozeer op een ingrijpende en kwetsende manier geuit als in het verleden met brandstapels, maar ze zijn er nog wel. Deze onjuiste ideeën ontstaan vaak doordat mensen niet veel over hekserij weten, behalve wat films en series als Harry Potter en Charmed hen vertellen. Zo denkt men vaak dat iemand die zichzelf als heks beschrijft, door het opzeggen van spreuken bijvoorbeeld de tijd kan terugdraaien of met behulp van voodoo de gezondheid van andere mensen kan beïnvloeden, om nog niet te spreken over het cliché van de kikker. Men is zich er simpelweg niet van bewust dat Wicca of welke andere vorm van hekserij dan ook, een religie is.
Vooroordelen over heksen zijn veelal gegroeid uit het verleden, toen mensen beschuldigd werden van het aanbidden van de duivel door feiten als het genezen van mensen met behulp van kruiden. Door de invloed van vooral het Christendom op onschuldige levenswijzen van mensen heeft het woord ‘heks’ een vieze bijsmaak gekregen en wordt ook tegenwoordig hekserij maar al te vaak in één adem genoemd met ‘de duivel’. Satanisme en hekserij worden veel door elkaar gehaald en iemand die bijvoorbeeld een pentagram draagt, ziet men al gauw als iemand die de duivel aanbidt, hoe ouderwets die gedachte ook lijkt. Wat hier ook een rol speelt, is het beeld van mensen die men ‘gothic’ noemt. Omdat gothics of wavers zich vaak met hekserij bezighouden (dit is natuurlijk niet altijd zo en het is ook niet zo dat alleen gothics heksen zijn) en over deze mensen al genoeg vooroordelen bestaan, wordt hekserij meestal als een donkere bezigheid gezien. Dit is natuurlijk evenmin waar als de opvatting dat alle gothics depressief zijn.
Als iemand zegt ,,Ik ben een heks,” krijgt hij of zij eerder kritiek en waarschuwingen dan wanneer hij of zij bijvoorbeeld zegt ,,Ik ben Christen.” Men denkt bij het woord heks aan mensen die misschien al depressief zijn en alleen maar bezig zijn met onaardse dingen en daardoor steeds verder wegzakken van het ‘lieve, aardse’ leven in een fantasiewereld waarbij het paranormale een belangrijke rol speelt. Natuurlijk is dit een even grote onzin als het verband met de duivel. Waarschijnlijk is het aantal Joden of Christenen of Moslims dat te ver wegzakt in hun religie groter dan het aantal heksen dat dit overkomt. Een heks hoeft niet persé iemand te zijn die zich met paranormale zaken bezighoudt. Dit is vaak het geval, maar over deze kwestie geldt hetzelfde als voor de hekserij op zich; Men weet er niet veel vanaf. Het niet-weten van de échte kern van hekserij (hier wordt de religie hekserij bedoeld, niet de ‘craft’ die net zo goed door Christenen of Moslims kan worden beoefend) is dus een belangrijke oorzaak van de meeste vooroordelen. Weer een oorzak van dit niet-weten is waarschijnlijk het verleden, waarbij hekserij, in alle vormen, door verschillende andere groepen in de maatschappij, ver weg werd gedrukt. Men was waarschijnlijk bang dat het aantal heksen te groot zou worden en hierdoor machthebbers op het gebied van geloof (vooral het Christendom, de voornaamste religie) hun invloed op de burgers zouden verliezen. Door deze pogingen tot vermindering van de groep heksen, waardoor het beoefenen van hekserij een steeds grotere taboe werd, durfden heksen hun geloof niet meer in het openbaar te uiten. Door dit alles heeft men nog steeds het idee dat het aantal heksen klein is en slechts enkele ‘buitenbeentjes van de samenleving’ betreft. De waarheid is echter dat het aantal heksen enorm groeit en in gelukkigheid hun religie beoefent. Kijk maar eens om je heen; Hoeveel kinderen lopen er op school met een pentagramketting rond? Misschien let je er nu meer op en besef je, ook dankzij deze website, dat er achter zo’n teken van religie meer schuilt dan bezemstelen, kikkers, duivels en donkere gedachten…

Vooroordelen toekomst


In de toekomst zullen mensen waarschijnlijk meer dingen gaan respecteren. Dus ook het bovennatuurlijke en hekserij. Veel mensen interesseren zich nu al voor deze onderwerpen. Maar dit zal steeds meer komen. Door deze interesse gaan veel vooroordelen verdwijnen doordat mensen meer met hekserij te maken krijgen. Men zal gaan beseffen wat een heks nu eigenlijk is. Zeker zullen er vooroordelen blijven. Zeker als je vanuit het geloof kijkt. Want hekserij zal nooit helemaal als geloof geaccepteerd worden. Tenminste voorlopig nog niet.
Ook als hekserij als religie aanvaardt wordt zullen er vooroordelen blijven. Want je hebt bij een religie natuurlijk niet alleen aanhangers. De mensen die niet aan hekserij gekloven zullen er altijd hun vooroordelen over hebben. Want deze mensen willen natuurlijk een eigen geloof als het beste zien. Daarom ontstaan vooroordelen tegenover andere geloven.
Waarschijnlijk zal hekserij op den duur minder als een soort “vijandelijke” religie van de duivel tegenover het christendom komen te staan. Mensen zullen beter gaan begrijpen wat hekserij inhoud en daardoor verdragen met de duivel etc meer en meer als onzin gaan beschouwen.
In de toekomst gaan mensen meer dingen accepteren, ook als ze deze niet begrijpen. Hierdoor zal de ,,Ik ben een heks,” minder ongewoon worden als het tot nu toe is.
Kortom hekserij, als religie of niet, zal steeds meer voorkomen doordat mensen ervoor uit durven te komen. Welke vooroordelen er in de toekomst zullen bestaan weten wij natuurlijk niet. Maar dat het er minder zullen zijn in wel zeker.